يك ، يك جزء و سرگين خشك گاو به قدرى كه ساير اجزاء را غليظ كند ، بيدانجير و سرگين گاو را نرم كوبيده همه را با هم مخلوط نموده ، استعمال نمايند . حمّيات بدان حمّى را كه به فارسى تب گويند ، حرارتى است غريبه كه در اول مشتعل شود ، اعم از آنكه از خود قلب منبعث شود يا از جانب ديگر به دل رسد و به توسّط رگهاى جهنده كه از دل رسته است و به تمام بدن رسيده است و اينها را شرايين گويند به جميع اعضاء مىرسد و مشتعل شود تا حدى كه به جميع يا بعضى افعال طبيعيه ضرر مىرسد . و افعال طبيعيه قوتهايى را گويند كه از صحت بر حسب اقتضاء طبيعت صادر مىشوند . و چون بدن مشتمل بر سه جنس است : يكى اعضاء ، يكى ارواح ، يكى اخلاط ؛ اجناس حمّى [ نيز ] كه هريك افراط دارند سه جنسىاند ، زيرا كه اين حرارت اولا بالذات متشبث به ارواح است و بالعرض سرايت به اخلاط و اعضاء نموده ، آن را حمى يوم گويند ؛ به جهت آنكه به اعتبار لطافت ارواح غالبا در يك شبانه روز منقضى مىشود . و اگر اولا بالذات متشبث به اخلاط شده ، بعد از آن سرايت به ارواح و اعضاء نمايد ، آن راحمى خلطى گويند . و اگر اولا متشبّث به اعضاء شده و به تبعيت آن ، اخلاط و ارواح گرم شوند آن راحمى دق گويند ؛ به جهت آنكه اين تب به اعضاء چون برسد مىگدازد اعضاء را و باريك مىكند . پس اجناس اوليه حمّى سه جنس است . اما حمّيات يوم كه عبارت از آن است كه حرارت غريبه اولا در روح به هم